Sun01212018

Last update01:57:25 AM

Back You are here: Home फिचर व्यवसाय सानो आम्दानी आकर्षक

फिचर

व्यवसाय सानो आम्दानी आकर्षक

शालिग्राम नेपाल
“लाज नमानी पसिना बगाउन सके मजाले पैसा कमाउन सकिन्छ, यही ठेला डुलाएर मैले कमाएको छु” मकै बेच्दै आएकी सानु श्रेष्ठले भनिन् ।
नारायणगढ बजारको सडकपेटीमा ठेला गुडाएर मकै पोलेर बेच्दै आएकी उनलाई पैसा कमाउन धेरै टाढा जानु परेको छैन । शहीदचोकदेखि पुलचोकसम्मका विभिन्न स्थानमा ठेला गुडाएर मकै बिक्री गर्दैमा उनको दिन बित्ने गर्दछ । ‘पहिला कसरी गुजारा चलाउने भन्ने चिन्ता चलेको थियो’ श्रेष्ठले भनिन्, ‘मकै बेचेर आम्दानी भएपछि ढुक्क भएको छु ।’
लाखौं रुपैयाँ खर्च गरी घर घडेरी बन्दकी राखेर विदेश गएकाहरुजस्तै उनले मकै बेचेर पैसा कमाउन सफल भएकी हुन् । व्यवसाय, जागीर गरेर जीवन चलाउन आएकाहरु कति सफल भए, कति असफल भए । नारायणगढ र भरतपुर क्षेत्रमा भविष्य खोज्दै हिँडेकाहरु मेहनत गर्न नसक्दा असफल पनि भएका छन् ।
कामलाई सानो देख्ने, लाज मान्नेहरुका लागि ठेलामा मकै बिक्री गर्दै आएकी सानु उदाहरण बनेकी छिन् । हेर्दा सामान्य लाग्ने तर आम्दानी मनग्य हुने यस पेसाबाट उनी सन्तुष्ट छिन् । “सबै खर्च कटाएर दैनिक १५ रुपैयाँ बचत हुन्छ” उनले भनिन्, “महिनाको केही नभएपनि ३० हजार बचाउने गरेकी छु ।”
बिहान सबेरै उठेर मकै खेज्न जाने, खाना खाएर बिक्री गर्न बजार निस्कने उनको दैनिकी हो । “महिनाको ३० हजार कमाउन विदेश नै जानु पर्छ । मैले यहीँबाट कमाएको छु” सानुले भनिन्, “डुलाएर विक्री गर्दा सजिलै आम्दानी हुन्छ, दिनभरी उभिँदा भने थकाई लाग्छ ।” मकै पोलेर बिक्री गर्ने भनेर हेप्ने गर्दा भने उनलाई चित्त दुख्ने गर्दछ । ‘हामीजस्तालाई हेपेर कुरा गर्छन् के भन्ने ? कहिलेकाहीँ पेसा छोडौँजस्तो लाग्छ’ उनले भनिन्, ‘अरु काम जानेकी छैन, आम्दानी यहीबाट हुन्छ ।’
उनीसंगै मकै बेच्नेहरु धेरै कमाउन विदेश गएर दुःख पाएको उनी सम्झिन्छिन् । कति मकै पोलेर बस्ने भन्दै धेरै कमाउन कतार, साउदी गएकाहरुले यहाँ जति पनि कमाउन नसकेको उनको अनुभव छ । ‘महिनाको १५–२० हजार यहीँ कमाएका थिए’ उनले भनिन्, ‘धेरै कमाउन विदेश गए, पैसा होइन दुःख पाएर फर्के ।’
साथीहरु विदेश जाँदा उनलाई पनि रहर जागेको थियो तर गइनन् । ‘यहीँ मेहनत गरेर कमाउने धोको थियो, बिस्तारै आम्दानी बढेको छ’ उनले भनिन्, ‘श्रीमान, तीन वटा सन्तान र आफू गरेर पाँच जना परिवारलाई पालनपोषण गरेर बचत पनि भएको छ ।’
श्रीमान घर निर्माणको काममा लाग्ने र आफूले मकै बिक्री गर्दै आएकी उनी आफै मकै किन्न नवलपरासीको गैंडाकोट जाने गर्दछिन् । गैंडाकोटबाट ठेक्कामा किनेर ल्याएर नारायणगढमा बेच्ने गरेकी छिन् । दैनिक तीन सय घोगा मकै बिक्री गर्ने उनी पुलचोकमा दुई सय, सहिदचोक क्षेत्रमा एक सय मकै बेच्ने गरेको बताउँछिन् ।
“श्रीमानले मिस्त्री काम गर्नु हुन्छ । मैले मकै पोलेर बेच्छु, घर चलेको छ । कमाइ पनि भएको छ” उनले भनिन्, “काम गर्न नसकेको बेला एक रुपैयाँ पनि कमाउन सकिँदैन । शरीरमा बल हुँदा कमाउने हो । बल नभएको बेला बस्ने । बन्द भएको बेला त्यति बिक्री हँुदैन, समस्या पर्ने गर्दछ ।”
‘हरेक दिन कमाएर खाने हामीजस्तालाई बन्द र हड्तालले धेरै मार पर्ने गर्दछ’ गर्मीभन्दा जाडो मौसम व्यापारको लागि उपयुक्त हुने गरेको अनुभव सुनाउँदै उनले भनिन्, ‘मेला, महोत्सव, कार्यक्रम हुँदा व्यापारमा सुधार आउने गर्दछ । चिसो बढ्यो भने अझ व्यापार राम्रो हुने गर्दछ ।’
उनीजस्तै सडकमा ठेला गुडाएरै मासिक ३५ हजारभन्दा बढी कमाउने गरेको चटपटे व्यवसायी संजयकुमार बताउँछन् । भारतको मोतिहारी जिल्ला घर भएका उनी नारायणगढमा ठेलामा चटपट बिक्री गर्दछन् । पानीपुरी, चटपट बेचेरै दिनको तीन हजारभन्दा बढी कमाउन सकेको उनी बताउँछन् ।
“गर्मीभन्दा जाडो मौसम हाम्रो लागि उपयुक्त हो । अहिले दिनको केही नभएपनि तीन हजार बचत हुने गर्दछ” संजयले भने, “धेरै महिलाहरुले चटपट मन पराउने गर्दछन्, आफ्नो ग्राहक पनि महिला हुन्छन् ।” विद्यालयको टिफिन टाइम र छुट्टीको समयामा उनी स्कूलको गेट अगाडि जाने गर्दछन् । अन्य समयमा भने बजारका गल्ली र सडकमा चटपट बिक्री गर्छन् ।
अमिलो पिरो, खान मन पराउनेहरुले चटपटे रोज्ने गरेको उनको भनाई छ । ‘पहिला हामीले यो व्यापार गर्दा हेप्ने गरेका थिए, अहिले त नेपालीहरुले पनि बेच्न थालेका छन्’ उनले भने, ‘आफूसंग धेरै पैसा थिएन, त्यसैले चटपट र पानीपुरी बेच्न थालेको हो । यहीँबाट राम्रै कमाएको छु । अरु ठूलो व्यापार किन गर्ने ?’
तीन वर्ष अगाडि नारायणगढ आएका उनी यही व्यापारबाट गाउँमा घडेरी किनेर घर बनाउने तयारीमा छन् । ‘तरकारी बेच्ने, अरुको काम गर्ने गरेको थिएँ, आफैले व्यापार गर्छु भनेर चटपट बेचेको, अहिले राम्रो भएको छ’ उनी भन्छन् ।
नारायणगढमा व्यापार गर्ने साना व्यवसायीले राम्रो आम्दानी गरेपनि भरतपुरका केही साना व्यवसायी भने धेरै कमाउन नपाएकोमा चिन्ता व्यक्त गर्दछन् । उनीहरु बजारमा बेच्नेहरुले आफूलाई छिर्न नदिएको आरोप लगाउँछन् । ‘धेरै वर्षदेखि उनीहरुले त्यहाँ बेचेका छन्, हामी बिक्री गर्न जाँदा लखेट्छन्’ भरतपुरको बाइपास रोडमा मकै पोलेर बिक्री गर्दै आएकी सोना कानुले भनिन्, “बजार सबैको हो, मकै बेच्न गयो भने लखटेर बस्न दिँदैनन् । उनीहरुको मात्र जग्गाजस्तो गर्दछन् ।”
“कमाएर खानलाई किन दिँदैनन्, हाम्रो पनि बजार हो । उनीहरु भन्छन् व्यापार गर्ने यो ठाउँ हाम्रो हो, तिमीहरुले पाउँदैन” उनले भनिन्, “नारायणगढमा बेच्न नदिएपछि भरतपुरको बाइपास रोडमा मात्र मकै बेच्ने गरेको छु ।” उनलाई यो क्षेत्रमा पनि व्यापार गर्न सहज भने छैन । दुई वर्ष अगाडिबाट मकै पोलेर बेच्न थालेकी उनले मालपोतचोकमा बसेर बिक्री गर्न पनि पाइनन् ।
‘त्यहाँ पनि पहिलादेखि बेच्दै आएकाले लखटे । हामी गरीबहरुलाई त गरेर खान पनि दिँदैनन्’ उनले भनिन्, ‘त्यसैले तालिम केन्द्रदेखि आँखा अस्पतालसम्मको बाटोमा मकै पोलेर बेच्छु । दिनको चार सय कमाउँछु, चित्त बुझाएकी छु ।’
भरतपुर क्षेत्रमा लाग्ने हाट बजार र अस्पतालको अगाडि मकै पोलेर बेच्दै आएको सानुबाबु केसीले भने, ‘काम गरेर खानलाई लाज नमाने पैसा यहीँ कमाउन सकिन्छ । मैले यो व्यवसाय गरेको सात वर्ष भयो । राम्रै आम्दानी भएको छ । गर्मीमा दिउँसो १ बजेपछि जाडोमा ११ बजेबाटै मकै बिक्री गर्दै आएको छु । यसरी बिक्री गर्दा मासिक ३० हजार बचाउन सकेको छु । आफ्नो सुरमा व्यापार ग¥यो, चिन्ता छैन । घरपरिवार चलाउनको लागि समस्या छैन ।’
कतै मनग्य आम्दानी, कतै दुःख । सानो व्यवसायमा लागेकाहरुले पनि दुःख र सुखको अनुभव गरेका छन् । तिनै अनुभवबाट उनीहरुले जीवनलाई अगाडि बढाएका छन् । पुराना व्यवसायीले आम्दानी वृद्धि गर्दै लगेका छन् भने भर्खर व्यवसाय सुरु गरेकाहरुले संघर्ष गर्दै आएका छन् । कामलाई सानो ठुलो नभनी व्यवसाय चलाउन सके सानै व्यवसायबाट आकर्षक आम्दानी गर्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण हुन् यी पात्रहरु ।